Diş taşı (kalkulus)

Diş taşı, temizlenmeden bırakılan bakteri plağının tükürükteki kalsiyum ve fosfat tuzlarını bünyesine alarak sertleşmesi sonucu oluşur. Bu sertleşme süreci günler içinde başlayabilir. Oluştuktan sonra diş fırçası, diş ipi veya gargara ile uzaklaştırılamaz; yalnızca uygun aletlerle klinik ortamda temizlenebilir.

Diş taşı, diş eti kenarının üzerinde (supragingival) ve altında (subgingival) olmak üzere iki konumda bulunabilir. Üstte kalanlar genellikle beyazımsı-sarı renktedir ve alt ön dişlerin dil yüzeyi ile üst arka dişlerin yanak yüzeyi gibi tükürük bezi kanallarının yakınında daha sık görülür. Diş eti altındakiler ise koyu renklidir, gözle görülmez ve varlıkları sondalama ile ya da radyografi ile anlaşılabilir.

Diş taşının kendisi doğrudan iltihabın nedeni değildir; asıl etken yüzeyinde tuttuğu canlı bakteri plağıdır. Pürüzlü yapısı plağın tutunmasını kolaylaştırdığı ve temizliği güçleştirdiği için sürecin devamlılığına katkıda bulunur. Bu nedenle gingivitis ve ilerleyen tablolarda diş taşının uzaklaştırılması tedavinin ilk adımlarındandır.

Diş eti üstündeki birikimlerin uzaklaştırılması diş taşı temizliği kapsamında yapılır. Diş eti altındaki birikimler ve kök yüzeyindeki sert eklentiler söz konusu olduğunda kök yüzeyi düzleştirme gündeme gelir. Uygulama sıklığı kişiye göre değişir ve muayene ile belirlenir.