Odontojenik kist

Kist, içi sıvı ya da yarı katı madde ile dolu, çevresi bir zarla sınırlanmış patolojik boşluktur. Çene kemiklerinde görülen kistlerin önemli bir bölümü, diş gelişimi sırasında geride kalan epitel artıklarından köken alır; bu grup odontojenik kistler olarak adlandırılır. Vücudun başka bölgelerine göre çene kemiklerinde kist görülme sıklığının yüksek olmasının nedeni de bu artıkların varlığıdır.

En sık karşılaşılan iki tür, canlılığını yitirmiş bir dişin kök ucundaki iltihabi süreçten gelişen radiküler kist ve sürmemiş bir dişin kronunu çevreleyen folikülden gelişen dentigeröz kisttir. Bunların dışında farklı özellikler gösteren ve daha yakın takip gerektirebilen türler de tanımlanmıştır.

Kistler çoğunlukla yavaş büyür ve erken dönemde belirti vermez. Bu nedenle önemli bir bölümü başka bir nedenle çekilen radyografilerde tesadüfen fark edilir. Büyüdükçe çenede şişlik, komşu dişlerde yer değiştirme, kök erimesi, çevre dokulara baskıya bağlı his değişikliği ya da ikincil enfeksiyon gelişimi gündeme gelebilir.

Yaklaşım kistin türüne, boyutuna ve konumuna göre planlanır; küçük lezyonlarda tümüyle çıkarılması, büyük lezyonlarda ise önce boşluğun küçültülmesini hedefleyen aşamalı yöntemler değerlendirilebilir. Çıkarılan doku, kesin tanı için patolojik incelemeye gönderilir. Ayrıntılar için bkz. kist operasyonu. Değerlendirme muayene ve radyolojik inceleme ile yapılır.