Pulpa

Pulpa, dişin sert dokularının ortasında kalan boşlukta bulunan bağ dokusudur. İçinde kan damarları, sinir lifleri ve dentin üreten hücreler yer alır. Halk arasında diş siniri olarak anılsa da yalnızca sinirden ibaret değildir; dişin beslenmesi ve dış uyaranları algılaması bu dokunun işlevleridir.

Pulpanın uzantıları, dentin içindeki mikroskobik kanalcıklar aracılığıyla dişin dış bölümleriyle bağlantı kurar. Bu yapı, dentin yüzeyi açığa çıktığında sıcak, soğuk ya da tatlı uyaranların kısa süreli keskin ağrı olarak algılanmasını açıklar. Bu tablo dentin hassasiyeti olarak bilinir ve pulpanın iltihaplanmasından farklıdır.

İlerlemiş çürük, travma veya derin restorasyonlar pulpa dokusunu etkileyebilir. Pulpa iltihaplandığında ağrı karakteri değişir: kendiliğinden başlayan, uzun süren, gece artan ve yeri tam olarak tarif edilemeyen bir ağrı tanımlanabilir. Dokunun canlılığını yitirmesi hâlinde ise kök ucunda iltihabi süreç gelişebilir ve zaman içinde radiküler kist oluşumu gündeme gelebilir.

Pulpanın durumu klinik testler ve radyografi ile birlikte değerlendirilir. Diş eti kaynaklı sorunlarla pulpa kaynaklı sorunlar benzer belirtiler verebildiğinden ayırıcı değerlendirme önem taşır; kimi vakalarda iki süreç bir arada bulunabilir. Değerlendirme muayene ile yapılır.